Thụy Điển đang hướng tới xã hội không tiền mặt

Trong vài năm trở lại đây, xe bus tại Thụy Điển không còn thu tiền mặt nữa. Người bán vé tàu điện ngầm tại Stockholm được phép từ chối nhận đồng xu và tiền mặt. Những người bán hàng tại ven đường và thậm chí trong nhà thờ cũng ngày càng ưa thích nhận thẻ hoặc thanh toán qua di động.

Louise Henriksson – trợ giảng 26 tuổi tại đất nước này cho biết : “Tôi đã không còn dùng đến tiền mặt hàng ngày nữa. Bạn không cần dùng nó, người bán hàng cũng không cần, thậm chí nhiều ngân hàng còn không có tiền mặt. Bây giờ đến mua 1 cái kẹo hoặc 1 tờ giấy, bạn chỉ cần dùng đến thẻ ngân hàng hoặc điện thoại.”

Theo Ngân Hàng Trung Ương Riksbank, Thụy Điển báo cáo rằng năm ngoái tiền mặt chiếm 2% trong tổng giao dịch thanh toán tại Thụy Điển, dự kiến con số này sẽ chỉ còn 0,5% cho đến năm 2020. Tại các cửa hàng, tiền mặt chỉ chiếm khoảng 20% giao dịch thanh toán – bằn ½ so với 5 năm trước và thấp hơn rất nhiều so với mức trung bình toàn cầu là 75%.

Ngạc nhiên là, khoảng 900 trong số 1600 ngân hàng chi nhánh của Thụy Điển từ lâu đã không còn giữ tiền mặt hoặc nhận gửi tiền bằng tiền mặt (đặc biệt ở vùng nông thôn) và cũng không duy trì máy ATM. Vòng quay đồng krona Thụy Điển đã giảm từ khoảng 106 tỷ năm 2009 xuống còn 80 tỷ trong năm ngoái.

“Tôi cho rằng, thực ra Thụy Điển sẽ trở thành quốc gia không dùng tiền mặt trong khoảng 5 năm nữa.” Niklas Arvidsson – chuyên gia thanh toán tại viện công nghệ hoàng gia Stockholm (KTH) nhận định.

Thẻ ngân hàng là hình thức thanh toán chính hiện nay tại Thụy Điển. Theo Visa, người Thụy Điển dùng thẻ nhiều gấp 3 lần bình thường ở châu Âu. Năm 2015, trung bình mỗi thẻ thực hiện 207 giao dịch thanh toán.

Gần đây, ứng dụng điện thoại cũng trở thành trào lưu thanh toán. Swiss đã hợp tác phát triển cùng với nhiều ngân hàng lớn trong đó có Nordea, Handelsbanken, SEB, Danske Bank và Swedbank cho ra đời ứng dụng thanh toán phổ biến nhất. Theo đó, người dùng chỉ cần số điện thoại có thể chuyển tiền từ tài khoản ngân hàng cho người khác trong thời gian ngắn.

Gần một nửa dân số Thụy Điển đang sử dụng Swiss với hơn 9 triệu giao dịch thanh toán mỗi tháng. Tại Đan Mạch, ứng dụng MobilePay cũng thu hút hơn 3 triệu trong số 5,6 triệu dân sử dụng, thực hiện khoảng 90 triệu giao dịch mỗi năm.

Tuy nhiên, một vấn đề rõ ràng đặt ra là: số vụ lừa đảo điện tử đã tăng gấp đôi trong suốt thập kỷ trước. Nhiều người đã bày tỏ sự hoài nghi trong đó có cả người sáng lập iZettle rằng liệu một hệ thống thanh toán hoàn toàn bằng điện tử mà mỗi một giao dịch độc lập đều được ghi lại có phải là mối đe dọa đến quyền riêng tư cá nhân không.

Những người của thế hệ cũ cũng lo lắng rằng những người ưa thích tiền mặt vì ngại sử dụng công nghệ mới hoặc đơn giản chỉ là muốn kiểm soát tiền chi tiêu dễ hơn sẽ gặp bất lợi. Bên cạnh đó, những nhà giáo dục lo lắng thế hệ trẻ sẽ có thiên hướng tiêu nhiều tiền hơn số chúng có.

Chính vì những yếu tố đó mà tiền mặt vẫn chưa chết hẳn, theo Arvidsson để đi đến một xã hội 100% không dùng tiền mặt còn cần cân nhắc yếu tố chính trị.